Telefon
Menü

SKDM Nedir?

SKDM; Avrupa Birliği'nin karbon kaçağı riskini azaltmak amacıyla, AB yerleşik ithatlatçılara yönelik olarak getirmiş olduğu karbon emisyonlarının yönetimi mekanizmasıdır.

Avrupa Birliği (AB), iklim değişikliği ile mücadele çabalarını hızlandırırken, sera gazı ve karbon emisyonlarını azaltmanın yeni bir yolunu benimsemiştir. Avrupa Birliğinin ticaret kartlarını öne sürdüğü bu yolun adı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması veya kısaca SKDM’dir. SKDM nin orjinal açılımı Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) olarak Avrupa Parlamentosu tarafından yasalaştırılmıştır. Bu yazımızda aynı zamanda CBAM nedir sorusunu yanıtlamaya çalışacağız.

SKDM, AB’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde ortaya koyduğu hedeflere ulaşmak için temel bir araç olarak dikkat çekektedir. Peki, SKDM nedir ve nasıl çalışır?

SKDM Nedir ve Nasıl Çalışır?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması - SKDM, AB içinde sera gazı emisyonlarını azaltmayı ve Avrupa Birliğinin uzun süredir mücadele ettiği karbon kaçağını engellemeyi amaçlayan bir ticari mekanizmadır. Bu mekanizma, 2005 yılından beri uygulanan Avrupa içi emisyon ticaret sistemi (ETS) ile benzer bir karbon fiyatlandırması sistemi oluşturmayı hedefler. SKDM, mevcut ETS sistemine AB içinde üretilen ürünlerin yanı sıra ithal edilen ürünlerin emisyonlarını da içerecek şekilde yenilikler getirecek şekilde tasarlanmıştır. Bu tasarım sonucunda, yıllardır emisyon üst sınırı sorunu ile üretimde karbon kaçağına maruz kalan birlik, emisyon üst sınırı uygulama modelinin benzerini, birliğe ihracat yapmak isteyen üreticilere de uygulamış olacaktır. Bu uygulama ilk etapta sadece öncelikli sektörleri kapsayacaktır.

SKDM nedir sorusunun cevabı özetle, birlik tarafından belirlenen emisyon üst sınırını geçen ürünler için, emisyon vergisi altında üreticilere yaptırım uygulamaktır.  Emisyon üst sınırın altında kalan ürünler için birlik dışındaki ihracatçılar herhangi bir yaptırım ile karşı karşıya kalmayacaktır.

SKDM Ne Zaman Uygulanacak?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması – SKDM Nedir sorunu cevapladıktan sonra, SKDM nin ana uygulama esaslarına bakmalıyız. Mekanizmanın 1 Ekim 2023 tarihinde başlayacağını ve bir geçiş dönemi içereceğini görüyoruz. Bu dönemde emisyon raporlamaları SKDM Raporu aracılığıyla portal üzerinden yapılacak ve mevcut sistemin iyileştirme yönlerine referanslar kayıt altına alınacaktır. Geçiş döneminin 31.12.2025 tarihi itibariyle sona ermesi planlanmıştır. Geçiş döneminde Avrupa Birliği yerleşik ithalatçılara maddi yaptırımlar uygulanmayacaktır. Maddi yaptırımların uygulanacağı  asıl uygulama ise 1 Ocak 2026 tarihinde başlayacaktır.

 SKDM Nedir?

SKDM Hangi Sektörleri Kapsamaktadır?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması-SKDM ilk olarak  öncelik sektörler olarak belirlenen “Demir-Çelik, Alüminyum, Çimento, Gübre, Elektrik ve Hidrojen” sektörlerini kapsamaktadır. İlerleyen günlerde belirlenen sektörlerin genişlemesi ve yeni sektörlerin mekanizma kapsamına alınması beklenmektedir. Demir-Çelik, Alüminyum, Çimento, Gübre, Elektrik ve Hidrojen sektörlerinin öncelikli sektör olarak belirlenmesinin sebebi emisyon yoğunluğunun en yüksek sektörler olmasıdır. Ülkemizde 2016 yılından bugüne belirtilen sektörlerin sera gazı emisyonları Çevre Şehircilik ve İklim Bakanlığı mevzuatları gereğince izlenip, ölçülüp, doğrulanmaktadır. Adı geçen sektörler ülkemizin emisyonlarının yaklaşık %50 sine sebep olduğu tahmin edilmektedir.

Sınırda Karbon Vergisini Kim Öder?

Sınırda Karbon uygulaması SKDM yükümlüleri, işletmelerin sebep oldukları emisyonlara dayalı mali yaptırımları yerine getirmeleri için tasarlanmıştır. SKDM uygulama sistemi, kirleten öder temeline göre inşa edilmiştir. SKDM yaptırımları, SKDM Sertifikaları aracılığıyla uygulanacaktır. SKDM kapsamında Karbon Vergi ödemeleri Avrupa Birliğinde yerleşik olan işletmeler tarafından yapılacaktır. Avrupa Birliğinde kurulu olarak faaliyet gösteren, birlik dışından mal ithal eden işletmeler vergi ödemesine tabi olacaktır. Birlik dışında yerleşik olarak faaliyet gösteren ve birliğe ihracat yapan işletmeler karbon vergisi ödemeyecektir.

SKDM sertifikası alım satım işlemleri Avrupa Birliği yetkili otoriteleri tarafından koordine edilecektir. SKDM  Belge fiyatları bir önceki hafta Emisyon Ticaret Sisteminde karbon fiyatlarının 7 günlük ortalaması alınarak belirlenecektir. İşletmelerin SKDM Belgesi alabilmeleri için AB’de yerleşik olmaları gerekmektedir.  Yetkilendirilmiş SKDM yükümlüleri, yıl içinde satın aldıkları SKDM sertifikalarını sunarak mali yükümlülüklerini yerine getireceklerdir. Bu sertifikalar, karbon emisyonlarının telafisi için kullanılan özel bir tür kıymetli evrak olarak işlev görmektedir.

SKDM Emisyonları Nasıl Hesaplanır?

SKDM Emisyonları, doğrudan emisyonların yanı sıra üretim sürecinde kullanılan elektriğin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonları da hesaba katmaktadır. Bu, ürünlerin emisyonlarını daha kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. SKDM Ürüne ait gömülü emisyonların hesaplanmasını içermektedir. Hesaplama için beşikten kapıya yaklaşımı baz alınmalıdır.

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Hazırlık Adımları

SKDM Raporu Örneği

SKDM Geçiş dönemi 01.10.2023 tarihinden başlayacak olup 31.12.2025 tarihinde sona erecektir. SKDM Geçiş döneminde yapılacak olan bildirimlere SKDM Raporu denmektedir. Avrupa Birliğinde yerleşik ithalatçılar her çeyrek dönem için emisyon raporları sunmakla yükümlüdür. SKDM Geçiş döneminde SKDM Raporlarının  doğrulama şartı bulunmayacaktır. SKDM raporunun her çeyrek dönemi için, çeyrek dönemi sona erdikten 30 gün içinde teslim edilmesi gerekmektedir.

SKDM Raporu içeriğinde aşağıdaki bilgiler yer almalıdır;

  • Üretici Bilgileri,
  • İthal Edilen Toplam Ürün miktarı (Ton),
  • İthal Edilen Ürüne Ait Gömülü Emisyonların toplamı (Ton CO2e),
  • Tüketilen elektrik Miktarı.

Raporlama yükümlüsü olan Avrupa Birliği yerleşik ithalatçıların, SKDM Raporu bilgilerini, ürünü tedarik ettikleri üreticilerden temin etmesi beklenmektedir. Bu nedenle üreticilerin bu bilgileri raporlama dönemi başlangıcına kadar hazır etmesi gerekmektedir.

SKDM Mali Yükümlülükler Nelerdir?

SKDM çerçevesindeki mali yükümlülükler, yetkilendirilmiş SKDM yükümlüleri tarafından yerine getirilecektir. Her bir ton CO2 eşdeğeri sera gazı emisyonu için bir SKDM sertifikası sunulması gerekecektir. Bu sertifikalar, ithalat işlemlerinin resmi bir parçası olarak kullanılacaktır.

SKDM Ücreti

SKDM Sürecinin ücret ödeme kısmı, sürecinin ikinci aşamasında gerçkelşecektir. 2026 yılı başından itibaren SKDM Ücreti ödeme yükümlülüğü oluşacaktır. SKDM Ücreti, SKDM Sertifikası ücreti ile gerçleşecektir. Mali yükümlülüklerin hesaplanmasında, ürünün tipine göre gömülü emisyonlar dikkate alınacaktır. Basit ürünler ve karmaşık ürünler için farklı hesaplama yöntemleri kullanılacaktır.

İlginizi Çekebilecek Diğer Bloglar
  • Çevre Danışmanlık Firmaları
    Çevre Danışmanlık Firmaları, çevre izin lisans belgesi, sürdürülebilirlik raporu ve karbon ayak izi gibi çevresel hizmetler sunan danışmanlık şirketleridir
    12 Ekim 2023
  • Karbon Sertifikası Alım İşlemleri
    Karbon Sertifikası, alış işlemleri, gönüllü karbon kredilerinin sergilendiği marketplace veya yetkili aracı kurumlar aracılığıyla güvenli şekilde yapılır.
    25 Ocak 2024
  • Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM) Nedir?
    Temiz Kalkınma Mekanizması (CDM), gelişmiş ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltırken, gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir kalkınma projelerini destekleyen bir Kyoto Protokolü mekanizmasıdır.
    25 Mayıs 2024
Ebülten
E-Bülten Aboneliği
Duyurular ve yeniliklerden haberdar olmak için e-bültenime kayıt olun.
Whatsapp
Instagram